kemik erimesi osteoporoz

Kemik dokusu vücudun en sert dokusu olarak görülse de aslında sürekli değişen bir dokudur ve kan ile sürekli kalsiyum alışverişi içindedir.

30’lu yaşlarda maksimum kemik kütlesi oluşur. 40’lı yaşlarda ise kemik erimesi başlar. Önemli olan maksimum kemik kütlesi oluşumu sırasında diyette kalsiyum eksikliği yaşamamak, spor yapmak ve güneş ışığından faydalanmaktır.

Kemikler yapım ve yıkımın dengede olduğu doğal bir süreç yaşar. Menopoz sonrası yapımın çok azalması ile denge yıkım lehine bozulur.

Sonuçta kemik kitlesi menopozu takip eden ilk beş yıl içinde her yıl % 3-5 oranında azalır.

Takip eden yıllarda ise her yıl kemik kitlesi %1-2 oranında azalır.

Menopoz sonrası dönemde estrojen eksikliğine bağlı olarak kemiklerden kalsiyum kaybı artar.

Osteoporotik kemikler zayıflar ve küçük darbelerle kırılabilir.

60-70’li yaşlarda omurgada eğrilmeler ve sırt ağrısı yakınması artar ve bayanın boyu kısalır.

70 yaşından sonra kalça kırığı görülme ihtimali artar.
OSTEOPOROZ RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?
OSTEOPOROZ ÖNLENEBİLİR Mİ?
OSTEOPOROZ TANISI NASIL KONULUR ?
OSTEOPOROZ TEDAVİSİ

OSTEOPOROZ RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR?

Bayan olmak
Zayıf olmak
Fiziksel aktivitenin az olması
Irk
40 yaşından önce menopoza girmek
İleri yaş
Estrojen eksikliği
Sigara ve kafein alışkanlı olması
Aşırı tuz ve proteinli beslenme
Düşük kalsiyumlu diyet
Düşük D vitamini
Fazla kafein ve alkol alımı
Ailede osteoporoz
Guatr bezlerinin çok çalışması
Paratiroidlerin çok çalışması
Kemik erimesini arttıran ilaç kullanmak( kan sulandırıcı ilaçlar, sara ilaçları, guatr ilaçları ve kortizon gibi..)

Şişmanlık ve kemik erimesi

Aşırı şişman bayanlarda fazla vücut ağırlığına cevap olarak kemikler daha iyi gelişir ve fazla miktarda olan yağ dokusunda estrojen üretimi fazla olur. Bu durumda kemik erimesi diğer bayanlara göre daha az olmaktadır.

Osteoporoz Kendisini Nasıl Gösterir?

Osteoporoz varlığında hastada aşağıda verilen şikayetler ortaya çıkacaktır;

Eklemlerde ağrı
Sırt ağrısı
Boy kısalması
Dış kaybı
Kendiliğinden olan kemik kırıkları

Bu bulgular varsa kendinizde osteoporoz varlığından şüphelenmelisiniz. Kesin tanınızın konulabilmesi için kadın doğum uzmanına gitmeniz gerekecektir.

OSTEOPOROZ ÖNLENEBİLİR Mİ?

Osteoporozun Önlenmesinde Diyetin Önemi Nedir?

Osteoporozun menopoz ile hızlanmasının nedeni estrojen hormonunun yetmezliğidir. Ek olarak diyette de kalsiyum eksikliği olursa ve bunun üzerine D vitamin eksikliği de eklenirse kemik erimesi daha da hızlanacaktır. Bu nedenle menopozal dönemde kalsiyum destek tedavisi almak gerekmektedir.

Kalsiyum için en iyi kaynak süt ve süt ürünleridir. Sütün dışında özellikle yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagiller ve pekmez kalsiyumdan zengindir.

Kalsiyum ilaçlarında genel olarak 1000 ila 1500 mg kalsiyum bulunmaktadır. Bu miktar günlük kalsiyum gereksinimi sağlamaktadır.

D vitamini ise hem kalsiyumun emilmesi hem de kemiğe yerleşmesi için gereklidir. D vitamin eksikliği ise yeterli miktarda güneş ışığı almayanlarda daha sık görülmektedir. Bu nedenle menopozal dönemde güneşli günlerde vücudumuzun güneş görmesi için uğraşmamız gerekmektedir.

Mineral içeriği yüksek sert suların içilmesi ( alkali ) tercih edilmelidir.

Aşırı protein tüketiminden kaçınılmalıdır.Çünkü yüksek proteinli diyet idrarla kalsiyum atımını arttırır ve osteoporozis için önemli bir risk faktörüdür.

Aşırı fosfor tüketiminden kaçınılmalıdır. Proteinli besinler genelde fosfordan da zengindir. Protein yeterli düzeyde alınırsa aşırı fosfor alımı da önlenir.

Yemeklere aşırı tuz eklemekten ve tuzlanmış besinleri aşırı tüketmekten sakınılmalıdır. Çünkü aşırı tuz, idrarla kalsiyum atımını arttırmaktadır.

Sigara içilmemelidir. Sigara kan D vitamini düzeyini azaltır. Ek olarak kan C vitamini düzeyini ve serum estrojen düzeyini de düşürür.

Düzenli fiziksel aktivitede bulunulmalıdır. Fiziksel aktivite gençlikte kemik kütlesini arttırır, yaşlılıkta ise kemik kaybını önler. Haftada en az 2-3 kez 30 dakika yürüyüş gereklidir.

Alkolden sakınılmalıdır. Alkol, kemik erimesini artırır.

Aşırı kafein tüketilmemelidir. Kafein içeren çay, kahve türleri ve kola tüketimi sınırlandırılmalıdır. Özellikle gazlı içecekler kemik erimesini arttırmaktadır.

OSTEOPOROZ TANISI NASIL KONULUR ?

Aslında kemik erimesinin ölçümü şüphelenilen her durumda yapılabilir. Bunun dışında doktorunuzun istediği zaman ve sıklıkta ölçümü yaptırmanız tavsiye edilir. Kemik kaybının ölçümü için çok çeşitli yöntemler vardır ancak en sık kullanılanı DEXA’dır. DEXA ile kemiğin %1-2 ‘lik kaybı bile değerlendirilebilir.

Kadınlarda osteoporoz tanı kriterleri şöyle sınıflandırılır

T skoru Tanısı % kemik kaybı
<-1 Normal %0
(-1)-(-2.5) Düşük kemik yoğunluğu %10-25
-2.5> Osteoporoz ve artmış kırık riski %25

Osteoporoz tanısında ve tedavinin takibinde hekim önerisi ile kullanılmalıdır. Kan ve idrarda istenebilen testler ise;
Kan kalsiyum
Kan fosfor
Kan alkalen fosfataz
Kan parathormon ve D vitamini
Tiroid fonksiyon testleri
Sedimantasyon
İdrar hidroksiprolin
Karaciğer ve Böbrek fonksiyon testleridir.

OSTEOPOROZ TEDAVİSİ

Aslında önemli olan kemik erimesi olmadan önlem almaktır. Ancak bu durum için geç kalınmış ise osteoporoz tedavisi ile erimeyi azaltmak ve kemik yoğunluğunu arttırmak esas amaç olacaktır. Bu sayede kemik ağrısı azaltılır ve kırıkların önüne geçilebilir.

Tedavi seçenekleri nelerdir?

Hormon replasman tedavisi
Bifosfonatlar
Kalsiyum
D vitamini
Raloksifen
Kalsitonin
Paratiroid hormonu

Yukarıda verilen ilaçlar doktor gözetiminde ve dikkatli bir şekilde kullanılmalıdır. İnternet web sayfalarında bu ilaçlar hakkında bilgi alarak ilaç kullanımı son derece sakıncalıdır.

Günlük Ne Kadar Kalsiyum Alınmalıdır?

Yetişkin bir insan için günlük kalsiyum ihtiyacı 800 miligramdır. Menopoz öncesi bu ihtiyaç 1000 mg iken Menopoz sonrası 1500 mg’a yükselir. Diyet ile alınamayan kalsiyum hazır tabletlerle takviye edilebilir. Kalsiyum tabletlerinin emilimi artacağından yemekle birlikte ve tercihen akşam yemeklerinde alınması uygundur.

Kemikleriniz Kendiliğinden kırılabilir!

50-55 yaşın üzerinde her 10 kişiden 1′ inde osteoporoza bağlı omurga kırığı gelişmekte olup bu oran yaş ile birlikte artmaktadır. İlerleyen yaşla beraber eğer uygun tedavi alınmaz ise kalça kırıkları ortaya çıkabilecektir. Burada önemli nokta olası bir kırıktan sonra iyileşme sürecinin normale göre çok uzun olması ve bazen tam iyileşmenin olmamasıdır.

Bölümleri: Şişkin olan sağ ucuna baş daha dar olan orta bölümüne gövde. Gövde ile başın birleştiği ince bölüme boyun ince uzun olan son ucunada kuyruk denir. Kuyruk bölümü dalağa dek uzar. Pankreas dalak, karaciğer ve üst mezanter atardamarlarıyla beslenir. Pankreas’ın boşaltıcı kanalları wirsung kanalı ve santorini kanalıdır.

Bir karma salgıbezi olan pankreas karın boşluğunda midenin arkasında yer alır. İşlevi uzun süre tam olarak bilinmeyen pankreas son yıllarda araştırıcıların büyük ilgisini çekmektedir. Bu ilginin doğ­masında pankreas yangılanmasınında ankreatit yaygınlaşmasınında rolü vardır. Pankreas yangılanması ivegen yada sü­reğen olur.

Genellikle kırk yaşlarındaki kişilerde ortaya çıkar. Hasta genellikle midesine aşırı düşkün ve alkoliktir. Al­kolizm pankreasdaki doku sertleşmele­rinin başlıca etkenidir. Pankreas yangı­lanması genellikle ülser kökenli bir gastrit belirtisi gösterir. Ancak ağrı ülser ağrısının belirdiği zamanlarda görül­mez. Ayrıca hastayı güçsüz bırakır ve zayıflatır.

Süreğen pankreas yangılan­masında ağrı zaman zaman şiddetli olup süreklidir. İvegen pankreas yangı­lanması Özellikle erkeklerde görülür. Ağrı kolik ağrısı gibi kesik kesik ve şid­detlidir. Ağrıyla birlikte kusma da görü­lür. Hastanın genel durumu beklenme­yen bir hızla bozulur.

Psikolojik etkenler fizyolojik belirtilere yol açabilir veya fizyolojik rahatsızlıkları olumsuz etkileyebilir. Aynı bağlamda fizyolojik etkenlerde psikolojik durumu etkileyebilir. Ama herhalde her hastalığın beden, akıl, maneviyat arasındaki derin ilişkinin etkisinden kaynaklandığını varsaymak daha ölçülü bir yaklaşım olurdu. Bu doğrultuda, bir hastalığın tedavisinin sinir ilaçları ile desteklenmesi gerektiğinde bu karmaşık etkileşimin göz önünde bulundurulması gerekir.

Pek çok hastalık nevraljik belirtiler göstermedikleri halde sinir sistemi ile çok yakın bir ilişki içindedir. Genelde bu tür hastalıklar tüm sinir sisteminin güçlendirilmesi yoluyla tedavi edilebilir. Bu tanıma uyacak örnek hastalıkların bazıları.

Kan dolaşımı sistemi: Yüksek kan basıncı ve koroner atardamar hastalıkları
Solunum sistemi: Astım ve saman nezlesi
Sindirim sistemi: Mide ve bağırsak ülserleri, bağırsak düzensizlikleri, şişkinlik ve sindirim aksaklıkları
Deri: Deri problemleri
Salgı sistemi: Tiroit problemleri ve iç salgı sistemi rahatsızlıkları
Cinsel sistem: Menopozla ilgili çeşitli rahatsızlıklar

Yukarıda adı geçen hastalık durumlarında sinir ilaçları genellikle gereklidir. Ama bu gereklilik hastalıkların ille de sinirsel kökenli oldukları anlamına gelmez. Burada hedeflenen amaç sinir sisteminin desteklenmesi yoluyla bedenin tümünü sağlıklı kılabilmektir. Sinir sistemini gözden geçirirken, hastalıklara oranla neden daha ziyade rahatsızlıklarla ilişkilendirilme eğiliminde olduğumuz açıkça anlaşılabilir.

Ama bunu anlayabilmek için, tüm bedenin kusursuz işleyişinin, uyumun ve enerji akımının kısıtlanmamış oluşunun önemli bir göstergesi olduğunu anlayabilmek gerekir. Rahatsızlık ve hastalığa bu açıdan bakabilmek bedeni ve ruhu birbirinden ayırmadan psikolojik ve nevraljik problemlerin ayırdına varabilme yetisini kazandırır kişiye.

Kulak yangısı: İşitme organının yangılanmasıdır. Bu hastalığa streptokok, pnömokok gibi çeşitli bakteriler yol açabilir. Genellikle bir burun yada boğaz yangılanması sonucunda veya grip, kı­zamık, kızıl gibi hastalıklar sırasında or­taya çıkar. Dikkati çeken ilk belirtiler kulak ağrılarıdır. Bazende bir irin akın­tısı göze çarpabilir. Bu durumda he­men bir uzman doktora başvurmak ge­rekir. Çünkü süreğenleşme tehlikesinin dışında daha başka birçok tehlikeler söz konusu olabilir. Yavaş yavaş sağır­laşma, mastoidit, menenjit, kulaktan yayılan genel hastalık durumu bu tehli­kelerden bazılarıdır.

Mastoid yangısı: Özellikle süt bebekle­rinde ivegen bir kulak yangısının baş­langıcından iki yada üç hafta sonra or­taya çıkan sürekli irin sıkıntısıyla kendi­ni gösteren bir hastalık durumudur. Mastoiditde denir. Delme işlemi uygu­lansa bile ateş düşmez ve mastoid çı­kıntısı üzerinde bir ağrı belirir. Bu has­talık sinüslerde tromboza, ivegen bir menenjite yada beyin apselerine yolaçması nedeniyle çok ciddî bir hastalıktır. Antibiyotik tedavisi olumlu sonuç ve­rir.

Baş dönmesi: Uzayın üç boyutundan biri içinde yer değiştirme duyumları ola­rak tanımlanabilir. Krizlerle ortaya çıkar ve travma izleri, beyin uru, plaklı skleroz, damar sertliği, zehirlenme kökenli alkol yada tütünden ileri gelebilir. Sinir yangısı hatta basitçe bir kulak yangısı gibi çok çeşitli nedenlerden ileri gelebi­lir. Yalnız başına veya kulak uğultusuyla sağırlıkla mide bulantılarıyla yada kus­malarla birlikte görülen baş dönmesi daima çok ciddiye alınmalıdır. Bu du­rumlar kulak burun boğaz uzmanının derinlemesine bir muayenesini gerekti­rir.